21 February 2011

Αδικίας Εγκώμιον

Ήμουν πολύ μικρός όταν άκουσα για πρώτη φορά την λέξη «αδικία». Δεν θυμάμαι υπό ποιες συνθήκες έγινε ακριβώς αλλά ήταν σίγουρα στα πλαίσια μιας κυριακάτικης βόλτας στην γειτονιά μας με τον πατέρα μου (πάντοτε ο πατέρας μου έλεγε τα πιο έξυπνα πράγματα ενώ η μητέρα μου τα πιο χρήσιμα). Ήταν κάτι που διάβασε στην εφημερίδα; Κάτι που είδε; Δεν θυμάμαι. Πάντως η διατύπωση του, αν και μπουκωμένος με ένα πιροσκί σοκολάτα στο στόμα-άρα και με καμία όρεξη να ακούω φιλοσοφίες-, με έκανε να υποψιαστώ ότι το θέμα αυτό ήταν από τα δύσκολα-από αυτά που θα με προβλημάτιζαν όταν θα μεγάλωνα.

Δεν χρειάστηκε να μεγαλώσω πολύ. Πήγα στο δημοτικό και ερωτεύτηκα κεραυνοβόλα την δασκάλα μου και έγινα και ο καλύτερος μαθητής γιατί τότε νόμιζα ότι οι γυναίκες θέλουν τους έξυπνους. Διάβαζα, σήκωνα το χέρι μου πάντα, έμαθα να κάνω καλλιγραφικά γράμματα και γενικά, αν εξαιρέσεις μερικά παραπανήσια κιλά, ήμουν άψογος. Παρόλα αυτά, όταν είπα στην μητέρα μου το πώς ένιωθα και της ζήτησα να παρέμβει ώστε να γίνω ζευγάρι με τη δασκάλα μου, η μητέρα μου με αγκάλιασε και φιλώντας με στο μάγουλο μου είπε ότι η δασκάλα μου ήταν μεγάλη για μένα, ότι είχε άλλον άντρα και ότι έπρεπε να κάνω υπομονή αν ήθελα μια γυναίκα. Και αμέσως θυμήθηκα την λέξη που μου έμαθε ο πατέρας μου, τότε σε εκείνη τη βόλτα με το πιροσκί. Αδικία….

Η αδικία, όπως και πολλές άλλες έννοιες, έχει ένα μαγικό συστατικό: Δεν μπορεί κάτι να είναι άδικο για όλους. Δεν υπάρχει δηλαδή μαζικό άδικο. Κάθε φορά που κάποιος αδικείται, κάποιος επωφελείται. Η τόσο όμορφη λέξη δηλαδή, το όφελος, υπάρχει επειδή υπάρχει η σατανική λέξη, αδικία. Όταν κάποιος ωφελείται, κάποιος αδικείται. Τόσο απλά.

Βέβαια, στην περίπτωση της δασκάλας μου, ποιος επωφελήθηκε άραγε; Η δασκάλα; Δεν θα το έλεγα, εκτός βέβαια αν ισχυριστούμε ότι γλύτωσε από την αμηχανία μιας πιθανής ερωτικής εξομολόγησης από μέρους μου, και εγώ γλύτωσα από το πολύ διάβασμα, έγινα πλέον ένας μέτριος μαθητής, παρέμεινα άριστος μόνο στα μαθηματικά (που είχαν αριθμούς) και στις ιστορία (που είχε σκοτωμούς). Αυτά τα δύο.

Άρα μήπως δεν ήταν αδικία; Μήπως απλά ήμουν μικρός και άσχετος και θεωρούσα ότι το να επιθυμώ κάτι ήταν ταυτίσιμο με το «δίκαιο», και η μη ικανοποίηση ενός θελήματός μου ισοδυναμούσε με αδικία; Μάλλον.

Στον προχθεσινό αγώνα επωφελήθηκε ο Ολυμπιακός. Μάλλον όχι. Στον προχθεσινό αγώνα ΑΔΙΚΗΘΗΚΕ ο Παναθηναϊκός. Κλασικό παράδειγμα αδικίας. Κάποιος κέρδισε χωρίς να το αξίζει, κάποιος έχασε ενώ θα άξιζε να νικήσει. Δεν υπάρχει πιο εύστοχο παράδειγμα για την περιγραφή του φαινομένου της αδικίας. Και όποιος λέει ότι το «ποδόσφαιρό πήγε πίσω» και άλλες τέτοιες φανφάρες πολιτισμού, είναι βαθειά νυχτωμένος, Όσοι γκρινιάζουν, δεν το κάνουν λόγω ευθιξίας ή δημοκρατικής ευαισθησίας και ευ αγωνίζεσθε και τέτοια. Το κάνουν απλά επειδή ήταν εκείνοι που αδικήθηκαν και όχι εκείνοι που επωφελήθηκαν.

Τουλάχιστον στην Ελλάδα αυτή είναι η κατάσταση. Δεν μας νοιάζει ο νόμος, δεν μας νοιάζουν οι κανόνες, αρκεί να επωφελούμαστε (σε βάρος κάποιων άλλων που αδικούνται). Πάντα υπάρχουν (τουλάχιστον δυο) στρατόπεδα, από τα οποία κάποιος ωφελείται και κάποιος αδικείται. Είναι που δεν μας αρέσουν οι μέσες λύσεις. Και η δημοκρατία είναι βαρετό πολίτευμα αφού βασίζεται σε αυτό που λέμε «μέση» ή «δίκαιη» λύση. Όλοι δηλαδή να είναι μετρίως ικανοποιημένοι ώστε να μη θίγονται πολύ τα δικαιώματα του ενός, ούτε του και του άλλου. Στους περισσότερους έλληνες δεν αρέσει αυτό. Διαφορετικά, ο αγώνας προχτές θα τέλειωνε ισόπαλος. Θα ακύρωνε δηλαδή ο διαιτητής το γκολ του παναθηναϊκού (που ήταν έγκυρο) αλλά θα ακύρωνε και το γκολ του ολυμπιακού (που ήταν σχεδόν άκυρο) και τίποτα από όσα ακολούθησαν δεν θα είχε συμβεί. Γιατί κανείς δεν θα ένιωθε αδικημένος. Η καλύτερα, θα νιώθανε όλοι το ίδιο αδικημένοι. Αλλά η ισοπαλία είναι όπως είπαμε, είναι βαρετή.

Και τώρα που το σκέφτομαι, δεν ήταν αδικία αυτό που συνέβη με τη δασκάλα μου. Ήταν ισοπαλία. Εκείνη με απέρριψε, έστω και έμμεσα μέσω της μητέρας μου, αλλά εγώ ήμουν νέος και δεν ήξερα τι θα πεί αδικία. 1-1.

Άσε που την είδα ξανά πρόσφατα μετά από τόσα χρόνια και είναι ασχημούλα και έχει μείνει γεροντοκόρη. Καλά να πάθει. 1-2 με ψεύτικο γκολ στο 91’.

No comments: